Vreme u Pančevu
Površina: 230 km
Geografska duina i širina: 44.8726??N, 20.6638??E
Stanovništvo: 84.702 (Po popisu iz 2002. godine)
Pozivni broj: 013
Poštanski broj: 26000
Registarske tablice: PA
Nazivi pan?eva?kih naselja: Centar, Margita, Vojlovica, Topola, Strelište, Tesla, Misa Vinogradi, Kote 1 i 2, Utvina kolonija, Kudeljarski Nasip, Pepeljara, Sodara, Mladost.
Pan?evo/Pan?evo (ma?. Pancsova, tur. Panova, nem. Pantschowa, rum. Panciova, slov. Pn?evo) je mesto u Banatu, na Tamišu. Teritorijalno gledano, Pančevo je sedište istoimene opštine kao i Juno-Banatskog okruga (Vojvodina, Srbija). U samom gradu ivi 76,654 ljudi, na području opštine 130,280. Zajedno sa prigradskim naseljem Starčevo grad Pančevo po poslednjem popisu iz 2002. godine broji 84.702 stanovnika.
Telefonski pozivni broj za Pančevo je 013, a poštanski broj 26000 (od 1974. godine), automobilska oznaka je "PA" (prva dva slova imena grada pisano latinicom).
Istorija
Najstariji naziv naselja koje se nalazilo na mestu današnjeg Pančeva, na uš?u Tamiša u Dunav, jeste Panuka. Zbog čestih promena gospodara (Rimljani, Kelti, Huni, Avari, Sloveni, Ma?ari, Tatari, Turci, Nemci) često se menja i naziv ovog strategijsko vanog mesta. Od Panuke postaje Panucea ili Panuča u 10?om veku, Bansif u 12?om veku, u 15-om veku Pančal i Pensej, u 17?om veku Paj?ova ili Panziova i Bančova čak i u ranom 18-om veku kao ?omva. Prvi put se u istoriji pominje kao grad, trgovačka varoš, 1153 godine koju izme?u ostalih naseljavaju i Grci, naravno zbog trgovine. U 15?om veku ga zauzimaju Turci i dre ga pod svojom vlaš?u do 1716. godine. Pod Austro?Ugarskom nosi ime ?omva pa onda Pan?ova, a od 1918. godine Pančevo.
U srednjem veku Pančevo je pripadalo kovinskoj upaniji. Posle Poarevačkog mira i oslobo?enja od Turaka (1716.) godine, ceo Banat ulazi u sastav Austro-Ugarske monarhije kao autonomna oblast pod nazivom Tamiški Banat. Tada počinje naglo naseljavanje ovih krajeva. Veliki broj srpskih porodica doseljava se u Pančevo iz Temišvara i okoline, a doseljavaju se i Nemci iz Franačke. Od 1716. do 1764. Pančevo je bilo komorsko, a od 1764. do 1794. vojno-graničarsko trgovište.
1848/49 Pančevo je mnogo stradalo tokom revolucije. 1873. postalo je municipalni grad. U drugoj polovini tog veka počinje u Pančevu u ve?oj meri naseljavanje Ma?ara. 8.11. 1918. ušla je u Pančevo srpska vojska.
31.1. 1921. godine imao je 19.362 stanovnika od kojih je bilo; Srba 9.422, Ma?ara 887, Nemaca 7.237, idova 600; pravoslavnih 9.874, katolika 6.350, evangelista 2.500.
Privreda do 1919 godine
Stanovništvo Pančeva bavi se preteno ratarstvom, ali je vrlo lepo zastupljen zanat i trgovina, naročito stokom i hranom. Industrija je tako?e znatna, naročito svilarska. U Pančevu su dve pravoslavne crkve; starija (Vaznesenska) sa templom, koju je radio Konstantin Danil, i nova (Uspenska) u vizantijskom stilu, sa slikarskim i ornamentalnim radovima Uroša Predi?a, St. Aleksi?a i Markovi?a. U Pančevu ima gimnazija, trgovačka akademija, muška i enska gra?anska škola i aerodrom internacionalnog društva za vazdušni saobra?aj.
Privreda od 1920 do 1991 godine
Nakon Prvog svetskog rata, pančevačka industrija doivljava svoju drugu mladost i postaje jedan od industrijskih giganata bivših Jugoslavija. Otvaraju se mnogobrojne fabrike koje zapošljavaju na desetine hiljada radnika iz Pančeva , Beograda i okolnih mesta iz skoro celog junog Banata. Samo da nabrojimo najvanije:
* Rafinerija Nafte ?(RNP) Počela da radi 1968.
* Azotara ? Fabrika za proizvodnju veštačkog ?ubriva. Počela da radi 1962.
* Petrohemija ? Fabrika za preradu sirovog benzina i proizvodnju plastičnih masa. Počela da radi 1977.
* Utva ? Fabrika za proizvodnju lakih aviona, kamiona i prikolica za kamione, delova za motorna vozila i servisiranje i opravka motornih vozila. Osnovana 1937 godine
* Pivara - Osnovana 1722 godine
* ISP Staklara ? fabrika za proizvodnju svih vrsta stakla, osnovana 1932 godine
* Tesla ? Fabrika sijalica, osnovana 1931 godine
* Fabrika gra?evinske stolarije ? Osnovana 1934 godine
* Fabrika skroba ? Osnovana 1937 godine
* Fabrika obu?e ? Osnovana 1955 godine
* TRO Trgoprodukt ? Bavila se poslovima u oblasti trgovine na veliko i malo mešovitom robom
* Pekara ? Snabdevala celo Pančevo i okolna mesta
* Tehnogas ? Proizvodila i snabdevala industriju sa širokim asortimanom gasova
* Plinara ? Proizvodila i snabdevala pančevačka doma?instva sa lo uljem, propan?butanom, benzinom...
* Svilara ? Proizvodnja svile, odmotavanje svilenih čaura
* Krznara ? Prerada koe, osnovana 1953
* Kudeljara ? Prerada kudelje
* Gaj ? Industrija nameštaja
* JRB Brodoremont ? Bavilo se popravkom brodova, šlepova i svime što plovi po vodi
* Luka Dunav ? Osnovan 1947 godine
* PIK Tamiš ? Poljoprivredni kombinat sa širokim asortimanom proizvoda za prehranu
* ATP ? Preduze?e za prevoz putnika i robe
* Privredna Banka Pančevo ? Osnovana 1869 godine
* Pošta ? Bavila se uslugama gra?ana od pisama, telegrama telefona preko naplate raznih dabina do bankarskih usluga
* GIK Konstruktor ? Gra?evinsko preduze?e
* Trudbenik ? Predionica prediva
* Bana?anka ? Proizvodnja ode?e
* SIK ? Prerada drveta
* Elektrodistribucija
* Minel
* RO Standard ? Komunalni poslovi
* Na desetine zanatsko?uslunih radnji, privatnih radionica, pekara, obu?ara, saj?ija, zlatara, šnajdera...
* Tako?e postoje dva hotela Sloboda (Trubač) i Tamiš, veliki broj ugostiteljskih radnji
* Infrastrukturne organizacije kao što su opština, sud, banke, bolnica i zdravstvene ambulante, policija, vatrogasci, robne ku?e, biblioteke, muzeji, galerija, bioskopi i pozorište, dom kulture, razna društva kao što su ribolovačko, streljačko (1813), izvi?ači, Crveni krst.
Kultura i Obrazovanje
* Sa pančevačkim svakodnevnim ivotom je povezan, kroz istoriju, veliki broj poznatih ličnosti iz sveta politike, nauke,kulture i stvaralaštva što ro?enjem, što boravkom ili stvaralaštvom. Da pomenemo neke ? Prota Vasa ivkovi?, Jovan Jovanovi? Zmaj, Mihajlo Pupin, ?or?e Vajfert, Uroš Predi?, Jovan Bandur, dr. Kosta Milutinovi?, Isidora Sekuli?, Miloš Crnjanski, Milan ?určin, Stojan Trumi?, Boidar Jovovi?, Slobodanka šobota, Tomislav Suhecki, Pal De?ov, Milenko Prvački, Miroslav Anti?, Vasko Popa, Milorad Pavi?, Nikola Rackov, Dobrivoje Putnik, Miroslav ui? i mnogi drugi.
* Tako?e se osnivaju mnogobrojna sportska društva iz svih grana sportova (fudbal, košarka, rukomet, odbojka, vaterpolo, atletika, šah, hokej na travi, ragbi, dudo, karate, boks... gde su se pojavili i razvili asovi internacionalnog nivoa kao na primer, neki od najpoznatijih, Sretenovi? (boks), Branislav Pokrajac (rukomet), bra?a Ilija i Vladimir Jorga (karate)i Slavko Staniši? (dudo).
* Informativne novine Pančevac su osnovane 1869, pokrenuo ih je Jovan Pavlovi?.
* Pančevo ima nekoliko osnovnih škola i to su O ?ura Jakši?, O Jovan Jovanovi? Zmaj, O Stevica Jovanovi?, O Olga Petrov,...
Pored osnovnih škola postoje i gimnazija Uroš Predi?, srednjo hemijska HTT, srednja mašinska i elektrotehnička škola, ekonomska, poljoprivredna, zanatska, škola učenika u privredi UP, Radnički univerzitet
Od prole?a 2005. Pančevo je dobilo Pravni Fakultet i Fakultet humanističkih nauka, koji su u sastavu Univerziteta u Novom Pazaru. Pančevo je tako postalo jedini grad na Balkanu u kojem su locirane studije hebrejskog (jevrejskog) jezika i knjievnosti.
Literatura
* Narodna enciklopedija (1927 g.), ?lanak D. Popovi?a;
* N. Milutinovi?, Naše varoši, l (1922);
* B. Jankulov, Priloker, Istorija grada Pančeva (1925).
* Preuzeto sa wikipedije.